Blog

Terug

2009-12-09 - De Bronzen Adhemar

In Turnhout vindt dit weekend het groot tweejaarlijks stripfeest plaats. Mij zie je zelden of nooit op dit soort stripmanifestaties. En om te signeren, al helemaal niet. Maar de Turnhoutse stripdagen hebben een apart plaatsje in mijn hart. In een ver verleden stond ik er zelf nog op het erepodium.

De eerste editie in 1977 herinner ik me nog alsof het gisteren was. In een bovenzaaltje van De Warande was er een receptie voor een beperkt gezelschap, met een paar speeches en een kleine tentoonstelling rond het werk van de laureaat. Dat was Hec Leemans. In Turnhout zag ik hem terug na een vluchtige ontmoeting in de kazerne van Lüdenscheid, zes jaar daarvoor. Eigenlijk had Hec brute pech door als eerste deze prijs te krijgen. Die avond werd de grondsteen gelegd voor een stripfestival met een steeds grotere uitstraling en steeds meer mediabelangstelling. De Stripgidsprijs werd de Bronzen Adhemar en nog later de ‘Vlaamse Cultuurprijs voor de Strip’, zeg maar de de staatsprijs voor strips. Met niet alleen een bronzen beeldje als trofee, maar met een behoorlijk geldbedrag er bovenop.

Het oorspronkelijke initiatief kwam van Jan Smet, een van de eerste stripkenners in Vlaanderen. Een uiterst beminnelijk man, die in zijn eentje het blad Stripgids volschreef. Samen met zijn uitgever, de Noord Brabander Kees Coenders, lanceerde hij het idee om jaarlijks een prijs uit te reiken aan een verdienstelijk Vlaams stripauteur. Wegens het beperkte aanbod, werd het vanaf de derde editie een tweejaarlijkse prijs. Toen al was de hele Warande ingenomen door een stripbeurs en allerhande tentoonstellingen. Patrick Van Gompel kwam erbij, en met zijn contacten in de journalistieke wereld vergrootte ook de media-aandacht.

Zelf kreeg ik de prijs in 1983. De eerste keer dat het Bronzen Adhemar-beeldje werd uitgereikt. Het waren heroïsche tijden. Na de persconferentie betaalden Jan Smet en Patrick Van Gompel de consumpties nog uit eigen zak. Zo ging dat toen. Op de dag zelf verkocht ik originele Kiekeboe-platen voor het goede doel. Aan 3000 oude Belgische frank. We geraakten ze aan de straatstenen niet kwijt. Naderhand hebben flink wat verzamelaars zichzelf vervloekt, omdat ze niet de hele voorraad hadden opgekocht. Want enkele jaren later werd in datzelfde Turnhout al een plaat van mij geveild voor 33.000 frank. Tussen de bezoekers stond er één jongetje te kwijlen bij die platen. Maar 3000 frank was voor hem een onbereikbaar hoog bedrag. Dat jongetje heette Toon Horsten.

Na het signeren en voor het officiële gedeelte gingen alle tekenaars en medewerkers pensen eten bij Stanske, de schoonmoeder van Jan Smet. Het kleine huisje barstte uit zijn voegen van het volk. Maar er werd heel veel plezier gemaakt. De prijs zou me ’s avonds overhandigd worden door de minister van sport en cultuur, Karel Poma. Nooit eerder was een minister aanwezig op een stripmanifestatie. Een historisch precedent. Tenmiste, dat hoopten we. Want uiteindelijk bleek de sport het te halen op de strips. De minister belde ter elfder uur af, wegens andere verplichtingen. Marc Sleen, die speciaal voor die gelegenheid een karikatuur van mij maakte, had er ook een voor de minister voorzien. Hij was zo boos over diens afwezigheid dat Poma de karikatuur nooit gekregen heeft. En het zou trouwens duren tot Bert Anciaux  voor er een minister van cultuur het de moeite vond om naar Turnhout te komen. In allerijl werd Willy Vandersteen opgetrommeld en zo ontving ik het beeldje uit de handen van mijn leermeester. Wat eigenlijk nog veel mooier was. Op maandag stond mijn foto op de eerste pagina van Het Nieuwsblad, samen met Sleen en Vandersteen, met als kop: ‘De oude meesters en de jonge meester’. Mijn neus krulde. Het Laatste Nieuws, waarin Kiekeboe toentertijd werd voorgepubliceerd, wijdde er een slechts een paar regeltjes aan. En mijn toenmalige uitgever zei me letterlijk dat die prijs, buiten het kleine stripwereldje, eigenlijk niks voorstelde. Hij stuurde dan ook zijn kat. Geen bloemetje of felicitatie kon eraf. Maar dat mocht de pret niet drukken. Ik wist wel beter. Ik had de belangrijkste Vlaamse stripprijs gewonnen.

Toen Bob De Moor stierf, nam ik zijn plaats in als jurylid.. Dat ben ik gebleven tot de grote reorganisatie. Na de editie van 2003 hielden Patrick Van Gompel en mede-organisator Ad Hendrickx het voor bekeken. De Bronzen Adhemar Stichting veranderde in Strip Turnhout, met steun van stad en provincie. Na een overgangsfestival in 2005, kreeg Strip Turnhout zijn vaste vorm. Onder de bezielende leiding van Toon Horsten, jawel dat ventje van toen, werden de activiteiten flink uitgebreid. Zo herrees het ter ziele gegane blad Stripgids uit zijn as. Met als resultaat een striptijdschrift van hoog niveau met een breed aanbod en bovendien gratis verkrijgbaar in alle bibliotheken van de provincie Antwerpen. Toon en ik liggen mekaar wel. Dat heeft voor een stuk te maken met ons gevoel voor humor. Alhoewel Toon veel jonger is, delen we dezelfde liefde voor Bomans en Carmiggelt.

Dit jaar is mijn vriend en collega Willy Linthout de laureaat. Eindelijk. Hoe gek het toch lopen kan. De Urbanusstrip lag in het verleden tijdens de jurering wel vaker op tafel, maar haalde het nooit. Nu krijgt Willy de prijs toch. Voor Jaren van de Olifant. Een zeer persoonlijk verhaal. Zijn eigen manier om de zelfdoding van zijn zoon te verwerken. Daar is al zoveel over geschreven, dat ik het niet nog eens hoef te doen. Maar het leverde Willy wel internationale erkenning op. En nu deze prijs. Toch cynisch dat een mens hiervoor eerst zoveel ellende moet meemaken. Willy, van harte proficiat en geniet ervan !

Reageer op dit artikel