Blog
2010-03-10 - Bessy und Wastl
Eind jaren ’60 en begin jaren ’70 bestond een groot deel van de Studio Vandersteen productie uit Jerom en Bessy verhalen voor de Duitse markt. Iedere week werd van beide reeksen een volledig verhaal van 28 platen geleverd. Vandersteen’s studio werd wel eens vergeleken met een fabriek. Dat was ook zo. Puur bandwerk.
Maar je kon er wel het vak leren. Met vallen en opstaan. Zelf heb ik veel te danken aan die studio. Je werd meteen in het diepe gegooid. Het was zwemmen of verzuipen. En je leerde je aan deadlines te houden. Iets waar de jonge generatie tekenaars het steeds moeilijker mee heeft. Het talent van de vele studio-medewerkers was heel wisselvallig. De kwaliteit van het geleverde werk ook. Laat ik daar meteen aan toevoegen dat mijn bijdrage ook niet meteen van een superhoog niveau was. Maar deze strips verdwenen naar onze Oosterburen en het overgrote deel werd bij ons nadien niet meer gepubliceerd. Ik heb nooit begrepen dat Vandersteen sommige dingen liet passeren. Zelf had ik daar niet mee kunnen leven. Wat dat betreft, waren en zijn we compleet verschillend. Hij kon delegeren en ik ben een controle freak. Alhoewel ik het nog altijd probeer te leren.
De Duitsers legden ons strikte normen op. Niet te veel zwart in de tekeningen. Cowboys mochten geen snorren hebben en gladjes geschoren zijn. En vooral niet te veel geweld. Dus liefst ook geen revolvers of geweren. De scenaristen werden er radeloos van. Wijlen Daniël Janssen, de latere scenarist van Bakelandt, verwoordde het als volgt: ‘Wat moet in nog doen? Laat ik die hond 28 bladzijden lang door een bloemtjeswei huppelen en achter vlinders aanzitten!’
De Duitse strips werden uitgegeven in magazinevorm, met een zeer bedenkelijke drukkwaliteit. De layout was ook al om op te schieten. Zo stonden de dialogen in drukletters in de ballonnen. Heel lelijk, net zoals de afschuwelijke inkleuring. Bovendien werd er af en toe een prentje weggelaten en vervangen door een advertentie. Dat leverde me later het idee voor de reclame in De Spray-historie.
Typisch voor het personage Jerom is dat hij zijn ogen dicht houdt. Dat is altijd zo geweest, sinds hij voor het eerst zijn opwachting maakte in De Knokkersburcht. Maar Wastl, zoals hij in het Duits heette, moest zijn ogen steeds wijd open houden. Dat gaf een heel vervreemdend effect. Voor de zes verhalen die nadien bij ons verschenen, maakten wij de ogen weer dicht. Ook uit de Bessy productie selecteerden we zes albums. Plus nog eens zes die werden omgewerkt tot een Karl May. Want die reeks verkocht te weinig om er nog nieuwe verhalen voor te tekenen. De aanpassing was meestal het werk van Karel Biddeloo. Hij vertrok van Bessy’s waarin de hond zo min mogelijk voorkwam. Andy werd Old Shatterhand. En Bessy ging meestal op in het decor. Het knapste staaltje van metamorfose leverde Karel toen hij de hond omtoverde in een brandende sigarenpeuk. Soms ontnapte er wel eens eentje aan zijn aandacht en liep er een lustig kwispelende Bessy door een Karl May verhaal.
Om sneller te werken werd er een systeem bedacht met vooraf getekende Bessy’s en Andy’s. Foto’s van de tekeningen, gemaakt door een professioneel fotograaf, werden afgedrukt op verschillende formaten. Ook in spiegelbeeld. Die prints kleefde men in de vakjes, waarna het decor errond getekend werd. Met een vet potlood, zodat er niet meer geïnkt moest worden. Computerwerk voor het was uitgevonden. Het werd echter een experiment van korte duur. Want uiteindelijk bleek deze methode veel omslachtiger dan alles gewoon te tekenen.
Volgende week een bloemlezing met opmerkingen van Bastei Verlag, de Duitse Uitgever van Willy Vandersteen
4 reacties
Walter Dijkshoorn
11/03/2010 13:10:06
"Ik heb nooit begrepen dat Vandersteen sommige dingen liet passeren. Zelf had ik daar niet mee kunnen leven."
Het lijkt me heel lastig om als perfectionist werk uit te besteden. Ik heb wel de indruk dat u de laatste albums wat soepeler bent geworden. Zo wordt in Drie bollen een deurklink wat vreemd beetgepakt (de hand klopt niet). Dat is niet iets wat ik van u gewend ben. En zo is er in Geld terug een tweetal stroken met politieagenten wat houterig getekend. (Ik heb de albums hier niet bij de hand, anders had ik de strooknummers weergegeven.) Zo zijn er meer voorbeelden uit recente albums te geven.
Merho
11/03/2010 12:42:54
Je hebt gelijk Tom. Hoe kon ik me zo vergissen. Natuurlijk zien we Jerom voor het eerst in De Dolle Musketiers, met de historische openingszin: "...stomweg... Jerom...ben geheim wapen...kom alleman doodslaan..."
Tom
11/03/2010 12:08:46
Weer een puike collumn. Eén opmerking wel: Jerom kwam het eerst voor in De Dolle Musketiers. In de Knokkersburcht deed Jerom volgens mij voor het eerst zijn ogen open.
kaproen
14/03/2010 19:23:44
"de jonge generatie tekenaars heeft het steeds moelijker om zich aan deadlines te houden" vandaar dat hier elke dag een dagstrip staat, en er 2 kiekeboealbums per jaar in de winkel liggen. en de houterige politieagenten en verkeerd vastgepakte deurklinken zijn natuurlijk ook aan die luiwammesen van jonge tekenaars toe te schrijven. het moment kan niet meer veraf zijn dat Merho met een das naar het werk komt. zien we elkaar straks weer voor een whiskey'tje aan de toog, bob?